Rahim Sarkması Tedavisi

Prof. Dr. Sevtap Hamdemir Kılıç

RAHİM SARKMASI TEDAVİSİ

Sıklıkla menapozal dönemde ve yaşlı kadınlarda izlediğimiz bir sağlık sorunudur.Rahim ve komşu organların sarkması olarak tanımlanan prolapsuslar rahmin vajinal duvarla beraber vajinal aks boyunca aşağı doğru inmesidir.Pelvik taban burada en önemli unsurdur.Pelvik taban pelvik diyafrağma,endo pelvik fasia,perineal membran ve perineal body den oluşmaktadır.

Rahim Sarkması Çeşitleri

Kendi içinde üç derecede değerlendirilir.

1. derecede serviks ağzı vajina alt segmentine kadar uzanmıştır.
2. derecede serviks ağzı vajina ağzına kadar inmiştir ve görülebilmektedir
3. derecede serviks vajenden tamamen dışarı çıkmıştır

Rahim Sarkmasının Nedenleri Nelerdir?

Etioljisinde sıklıkla çok sayıda veya zor doğumlar, kronik öksürük gibi karın içi basıncını artıran kronik hastalıklar, kronik olarak ağır kaldırmak, Dokusal gevşeklikler, Menapozal hormonal değişiklikler sayılabilir.
Rahim Sarkmasının Belirtileri Nelerdir?
Bu şikayetler hastalarda çeşitli belirtilere neden olmaktadır. Sıklıkla vajina girişinde ağır bir top geliyormuş hissi, sık idrara çıkma hissi, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları, vajinal kanama, ,lişkide zorlanma, pelvik ağrı hissi, tedavide kullanılan alternatifler, vajinal pesserler, cerrahi tedavi (bu tedavide vajinanın tamamen kapanmasından ,etraf dokuların onarılması ve uterusun yenşden asılması yada rahmin alınmasına kadar giden çok çeşitli seçeneklerden bahsedilebilir).

Vajenin Neresi Sarkar ya da Prolabe Olur?

İdrar torbasının vajene doğru sarkmasına sistosel, idrar yolunun yani Üretranın vajene doğru sarkmasına üretrosel denir. Sıklıkla bu iki sorun birlikte görünür. Karın içindeki ince barsakların vajen kubbesinden vaje doğru fıtıklaşmasına enterosel, Kalın barsakların yani rektumun vajene doğru fıtıklaşmasına rektosel denir. Rahmin vajene yada vajen dışına sarkmasına uterus prolapsusu denir. Bazen rahim ameliyatı geçirmiş hastalarda vajen kubbesi dışarı döner buna da kaf prolapsusu denir.

Vajen Neden Sarkar ve Kadınlarda Hangi Durumlar Prolapsusa Neden Olur?

Bu soru oldukça önemli bir sorun olup mutlaka açıklığa kavuşmalıdır.En sık nedenler arasında aşağıdaki poblemler sıralabilir

  • Zor doğum yada çok sayıda doğum yapmış olmak
  • Menapozal dönemde uzun süredir olmak
  • Aşırı şişman olmak
  • Kronik akciğer hastası olmak
  • Kabızlık
  • Bağ dokusuna bağlı elastin lif fazlalığı
  • Rahmin alınmış olması
  • Rahmin asıldığı( Sakrospinöz fiksasyon)
  • Bazı karından yapılan ameliyatlar(kolposüspansiyon cerrahisi)

Rahim sarkmasından korunmanın altın kuralları nedir ? Nasıl korunulur?

Vajinal yada rahmin sarkmasından korunmak için öncelikle pelvis tabana zarar verecek faktörlerden uzak durulmalıdır.

Şunlardan sakınılmalıdır:

  • Şişmanlık
  • Ağır iş yapma, ağır kaldırma
  • Kronik Öksürük ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (sigara içilmemeli)
  • Kronik Kabızlıkdan korunulmalıdır

Gebelik doktor kontrolünde olmalı, doğum mutlaka bu konuda deneyimli uzman hekimler tarafından yapılmalı ve doğumu zorlaştıracak uzatıcak herhangi bir risk faktörü öngörülüyorsa hasta çok fazla bekletilmeden sezaryen ameliyatına alınmalıdır.
Gebelik süresincede hastalar aşırı kilo almamaları konusunda uyarılmalı ve gebelik süresüncede doğum sonrasındada Kegel egzersizleri öğretilmeli (Pelvik taban egzersizleri) yapılmalıdır.

 

Vajinal sarkması yada prolapsusu olan kadınlarda sıklıkla rastlanan şikayetler nelerdir?

  • İdrar sorunları sık görülür bu problem idrar kaçırma ,idrar torbasını tam boşaltamama,yada tuvalete yetişememe gibi
  • Büyük abdest yapamama yada elle çıkarma,gaz kaçırma yada vajenden parmakla basarak büyük abdest yapabilme gibi
  • Cinsel yaşam sorunları özellikle orgazm olmama yada kocasının doyum yetersizliliği,ilişkide idrar yada gaz kaçırma,cinsellikten soğuma,ilişkide ağrı gibi
  • Ayakta kalmakla aşağıda basınç hisetme
  • Sık vajinal enfeksiyon

Bağlantı Tedavi Seçenekleri ve bunların amacı nelerdir?

Bağlantı Amaç hastanı alınan anamnezinde bozulan fonksiyon hangisi veya hangileri ise ayrıntılı olarak belirlenmelidir.
Nedeni tedavisinin prolapsusun yerine göre değişmesidir:Ön duvarın sarkmasına sistosel vajen arka duvarını sarkmasına rektosel yada rahmin dışarı çıkmasına uterin prolapsus denmektedir.Hasta bunlardan birini yada birkaçını bir arada içerebilir.Amaç hepsini bir defada düzeltmektir.

Bağlantı Vajen ön duvar onarımı(sistosel onarımı )

Vajina ön duvarın sarkmasına yani prolapsusuna sistosel denir.Hasta sıklıkla ön duvarının dışarı doğru çıkmasından eline bir şeyler değmasinden yakınır ve sıklıkla idrar kaçırma bazı olgularda ise idrar yapma güçlüğü ve bazende de idrar yapılaması nedeniyle içerde idrar retansiyonu görülür. Belirtilrtileri vajende kitle, pelvise doğru baskı, arkaya vuran ağrı ve cinsel ilişki ile ilgili problemlerdir. Sarkması olan hastalarda sıklıkla tabloya öksürmekle hapiırmakla idrar kaçırma gibi tanımlanabilen stres üriner inkontinans eşlik eder. idrar yapamama ancak çok ileri derecede prolapsuslarda görülür. Bu hastalar idrarlarını yapmak için elleriyle vajina ön duvarlarını iterler ve sarkmayı azaltarak idrar yapmaları gerekir. İleri derecede sarkması olan bu olguların bir kısmında da eğer cerrahi ile prolapsus düzeltilirse idrar yolundaki bu katlanmanın düzelmesine bağlı olarak hasta devamlı idrar kaçırmaya başlayabilir. Bu nedenle bu olgulara dikkat edilmelidir.Üretradaki katlanma nedeniyle bu hastalarda mesane tam boşaltılamamakta, mesanede kalan idrar ise tekrarlayan yada geçmeyen üriner enfeksiyonlara neden olmaktadır.

Bağlantı Sistosel onarımlarından önce tanıda tabloya mutlaka endopelvik fasiada bir hasar olup olmadığı bilgisi eklenerek ameliyata başlanmalıdır. Vajinal ön duvar prolapsuslarına eğer idrar kaçırma eşlik ediyorsa operasyon öncesi ürodinamik inceleme planlanmalıdır.Eğer rahim yerine konduğunda idrar sorunu devam ediyorsa mutlaka inkontinans cerrahisi eklenmelidir.

Kolporfi anterior(Sistosel onarımı)

Bağlantı

Santral defekte bağlı anterior vajinal duvar prolapsusu:Vajen ön duvarının basınç altında kalmasına bağlı olarak gevşemesi ve orta hattan vajene doğru sarkmasıdır. Bu tip prolapsusta vajinal rugalar azalmış yada kaybolmuştur . Tedavide anatomi defekti düzeltmek için kolporafi anterior yapılmalıdır.
Paravajinal defekte bağlı anterior vajinal duvar prolasusu:Vajen ön duvarı desteği olan puboservikal fasya pelvis yan duvarına yapıştığı arkus tendineuslaradan ayrılmakta ve vajen ön duvarı vajene doğru prolabe olmaktadır.
Bazı olgularda 2 tip defekt birlikte bulunmaktadır. Bu olgularda kolporafi anterioru paravajinal onarımla kombine ederek bütün defekt alanlarının düzeltilmesi gereklidir.
Kolporafi anteriorun güncel tedavisinde mesh kullanımı öne geçmiştir. Avantajı başarı oranlarının yüksek olması, aynı anda paravajianl ve santral defektin birlikte düzeltilmesidir. Dezavantajı maliyet ve meshle ilgili erozyon v.b durumlardır. Şekilde piyasaya yeni çıkan Prolift ve Perigee görülmektedir

Vajen arka duvar prolapsusu (Rektosel) onarımı:
Cinsel aktif hastalarda rektumla vajen arasındaki yaralanmış fasya defektleri onarılmalı ve perineeal cisimdoğru şekilde yeniden oluşturulmalıdır. Rektosel onarımında da mesh kullanımı giderek artmaktadır.

Vajenden Ses Gelmesi

Maalesf bu şikayet vajinal doğum yapmış kadınlarda , değişik derecelerde vajinal sarkmanın veya gevşemenin şiddetine göre değişik derecelerde hastalarda görünmekltedir. Yabancı dilde “vaginal winding” vajinal rüzgarlanma yada esinti şeklinde tercüme edilebilir. Sıklıkla kadınlar ya da eşleri bu içinde bulunduğu durumdan çok rahatsız olmaktadır. Ancak hekimi hastasının güvenini kazanmışsa bu bilgiyi hekime söylemektedir. Vajenden ses gelmesi iki şekilde olmaktadır.

  • Cinsel ilişki sırasında rahatsız edici bir ses oluşmaktadır.
  • Bedenini hareket ettirdiği işlerde vajenden hava çıkma hissi oluşmaktadır (Namaz kılma, yerden bir şey alma)

Bu durumda jinekolojik muayenede vajinal sarkma hekim tarafından iyi değerlendirilmeli ve eğer tanı doğrulanırsada yapılacak prolapsusu cerrahisi veya vajinal estetk ile bu ses ortadan kalkmaktadır.

                                        .